است . اين اعتراضات از همان آغاز مطرح بوده است . زمانى كه پس از شهادت امام مجتبى عليه السّلام ، مردم كوفه از امام حسين عليه السّلام دعوت كردند تا به كوفه بيايد ، امام پاسخ داد : تا معاويه در قيد حيات است او موافق با حركت انقلابى نيست . « 1 » احتمالا دليل آن حضرت اين بود كه مردم عراق تاب تحمّل حيله‌گرى معاويه را نداشتند و در گذشته نيز با وجود پدرش على عليه السّلام و برادرش حسن عليه السّلام آزمايش خود را در برابر معاويه داده بودند . به دنبال مخالفت امام عليه السّلام با مسألهء بيعت ، و زمانى كه آن حضرت راهى مكّه شد ، احتمال مسافرت به عراق نيز مطرح بود . لذا بنا به روايت بعضى ، عبد الله بن مطيع در همان نيمه راه مدينه به مكّه ، امام را از رفتن به كوفه پرهيز داد . « 2 » وقتى كه امام وارد مكّه شد ، معترضين به سفر امام به كوفه فراوان بودند . عبد الله بن عبّاس پيشنهاد كرد تا امام از رفتن به عراق صرف نظر كند و به جبال يمن برود ؛ چرا كه هم منطقه كوهستانى است و هم شيعيان پدرش در آن منطقه بسيارند و ايمنى خاصّى دارد . « 3 » ابن اعثم اين مطلب را از قول ابن حنفيّه نقل مىكند . « 4 » عمرو بن عبد الرحمن بن هشام مىگفت : مردم بندهء دينار و درهم‌اند . اين دو نيز در دست حكّام است ، مبادا به عراق به روى . « 5 » عبد اللّه بن عمر ، اعتراض كنان ، از خونريزى هراس داشت . « 6 » عبد الله بن جعفر نيز با اشاره به كشته شدن او در عراق نوشت : كه اگر كشته شوى : « إنى أخاف أن يطفئ نور الأرض و أنت روح الهدى و أمير المؤمنين ، فلا تعجل إلى العراق فإنى آخذ لك الأمان من يزيد » « 7 » ، من هراس آن دارم كه نور زمين با كشته شدن تو خاموش شود . تو روح هدايت و امير المؤمنين هستى . براى رفتن به عراق تعجيل نكن . من از يزيد براى تو امان مىگيرم . از ابو سعيد خدرى نيز نقل شده است كه گفت :

--> ( 1 ) . ترجمة الامام الحسين عليه السّلام ، ابن عساكر ، ص 197 ؛ اخبار الطوال ، ص 224 / 222 ( 2 ) . الفتوح ، ج 5 ، ص 36 ، 37 ؛ اخبار الطوال ، ص 228 ، 246 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 19 ، در ص 41 ملاقات امام با ابن مطيع در مسير از مكه به كوفه ذكر شده است . ( 3 ) . اخبار الطوال ، ص 224 ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 113 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 287 ؛ انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 161 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 39 ( 4 ) . ابن اعثم ، ج 5 ، ص 32 ( 5 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 161 ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 110 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 287 ( 6 ) . انساب الاشراف ، ج 3 ، ص 163 ؛ الفتوح ، ج 5 ، ص 39 ؛ ترجمة الامام الحسين عليه السّلام ، ابن سعد ، ص 166 ( 7 ) . ابن اعثم ، ج 5 ، ص 116 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 4 ، ص 291 ، ابن اثير ، ج 4 ، ص 40